مقدار پرولين در تمامي ارقام افزايش نشان داد که با نتايج بدزينسكي و استوارت101 (1983)، چو 102 و همکاران (1976) و استوارت و همکارانش (1986) در جو و سورگوم مشابه است.

4-1-3-2- غلظت قندهاي محلول
مقايسه ميانگين برهمکنش‌ها (جدول4-7) نشان داد که رقم MTS با ميانگين 95/22 بالاترين و رقم Sor834 با ميانگين 42/8 کمترين ميزان قندهاي محلول را در تيمار شاهد به خود اختصاص دادند. با افزايش سطح شوري، ميزان قندهاي محلول به طور محسوسي افزايش نشان داد. ارقام مختلف سورگوم مورد آزمايش نيز از نظر ميزان کل قندهاي محلول متفاوت بودند، به‌ طوريکه در سطح شوري 10 دسي زيمنس‌برمتر رقم LTS با ميانگين 06/47 بالاترين و رقم SOR834 با ميانگين 11/14 کمترين رتبه را به خود اختصاص دادند. همچنين رقم Sor1009 با ميانگين 50/66 (ميلي‌گرم برگرم) و رقم Sor1006 با ميانگين 16/26 (ميلي‌گرم برگرم) به ترتيب بيشترين و کمترين ميزان قند محلول را در بالاترين سطح شوري به خود اختصاص دادند. بين اين ارقام از نظر آماري تفاوت معني‌داري وجود داشت. محتواي قندهاي محلول ممکن است روش مفيد در انتخاب گونه‌هاي مقاوم به شوري و خشکي باشد (مجدي و همکاران، 1386). تنظيم اسمزي گياهان در شرايط شور، وابستگي شديدي به قندهاي محلول دارد (اشرف و مک نيلي 2004).
استراگنوو103 (1964) نيز افزايش قند را در گياهان تحت تنش شوري گزارش کرد. اين افزايش مي‌تواند به دليل اثر تنش شوري بر کاهش قدرت انتقال آوندهاي آبکش و يا تقليل در مصرف اندام‌هاي مصرف کننده باشد. نتايج اين آزمايش با نتايج گيرما و گريک104 در سورگوم (1992) و کاظم زاده حقيقي در سورگوم (1387) و گرين وي و مانز (1980) و وينبرگ 105و همکارانش (1984) در سورگوم، وانگ و زانگ (2009) در يونجه و سيلوا 106و همکاران (2003) در لوبيا چشم بلبلي همخواني دارد.

جدول 4-5- ميانگين مربعات حاصل از تجزيه واريانس براي پارامترهاي پرولين برگ و قند‌هاي محلول در ارقام سورگوم
منابع تغيير
درجه آزادي
پرولين برگ
قندهاي محلول
شوري
3
**37/1895
**56/3256
رقم
9
**147/140
**71/837
شوري*رقم
27
**911/90
**07/158
خطا
80
22/1
67/3
درصد ضريب تغييرات
42/12
89/6
SI 71/0 72/0
** معنيدار در سطح احتمال يک درصد و SI نيز شدت تنش را نشان ميدهند

جدول 4- 6- ميانگين مربعات حاصل از برشدهي سطوح مختلف شوري براي پارامترهاي پرولين برگ و قندهاي محلول در ارقام مختلف سورگوم
منابع تغيير
درجه آزادي
پرولين برگ
قندهاي محلول
0
9
**93/2
**13/62
5
9
**49/19
**83/231
10
9
**40/56
**55/386
20
9
**70/297
**19/496
** = معنيدار در سطح احتمال يک درصد ميباشد.

جدول (4-7) مقايسه ميانگين ارقام براي صفات پرولين و قندهاي محلول در سطوح مختلف شوري

قندهاي محلول (ميلي گرم بر گرم وزن تر برگ)
پرولين (ميکرومول بر گرم وزن تر برگ)

ارقام
سظوح شوري
(دسي‌زيمنس بر متر)

94/11d
91/2b

Sor1003

42/8e
57/1e

Sor834
شاهد

76/13d
65/2b

Sor808

33/17b
48/1e

Sor1011

22/17b
70/1e

Sor1009

34/16b
66/3b

Sor1006

65/11d
64/1e

Sor857

95/22a
16/4a

MTS

37/13d
28/1f

HTS

70/21a
27/2b

LTS

28c
91/6b

Sor1003

07/13e
97/2c

Sor834

86/16e
10/4c

Sor808

62/24d
58/4c

Sor1011

68/25cd
46/3c

Sor1009

15/24d
78/3c

Sor1006
5

86/14e
04/4c

Sor857

46/41a
29/11a

MTS

15/35b
49/3c

HTS

15/24d
09/3c

LTS

17/34c
46/12b

Sor1003

11/14e
82/7c

Sor834

43/32c
89/4ef

Sor808

56/25e
39/6c-e

Sor1011

11/27d
86/6cd

Sor1009

12/22d
24/4f

Sor1006
10

20/18e
33/5def

Sor857

09/44a
04/15a

MTS

59/40b
60/15a

HTS

06/47a
71/4ef

LTS

07/47c
87/16d

Sor1003

83/26e
09/18d

Sor834

79/42d
36/18d

Sor808

48/28e
32/14e

Sor1011

50/66a
07/38a

Sor1009
20

16/26e
75/4f

Sor1006

08/20f
96/6ef

Sor857

64/52b
09/27c

MTS

08/43d
68/26c

HTS

77/49bc
42/31b

LTS

* درهر ستون براي هر سطح شوري حداقل يک حرف مشترک نشان دهنده عدم تفاوت آماري در سطح احتمال 5% براساس آزمون LSmeans مي‌باشد.

4-1-4- بررسي تغييرات عناصر معدني ارقام مختلف سورگوم تحت تنش شوري
4-1-4-1- تأثير شوري بر ميزان پتاسيم
نتايج تجزيه واريانس (جدول 4-8) نشان داد که اثر رقم، شوري و بر همکنش آنها براي صفات سديم، پتاسيم، منيزيم، کلسيم و نسبت سديم به پتاسيم در سطح يک درصد معني‌دار بود. نتايج جدول تجزيه واريانس برش‌دهي (جدول 4-9) نيز نشان داد که اثر شوري براي تمام صفات به جزء سديم برگ که در تيمار شاهد غير معني‌دار بود، در همه سطوح در سطح يک درصد معني‌دار شد. مقايسه ميانگين برهمکنشها (جدول 4-10) نشان داد که در تيمار شاهد (محلول هوگلند)، کمترين ميزان پتاسيم به رقم Sor1009با ميانگين 45/17ميلي گرم بر گرم وزن خشک برگ و بيشترين ميزان پتاسيم به رقمSor857 با ميانگين 30/67 ميلي گرم بر گرم وزن خشک برگ تعلق داشت. در تيمار شوري 5 دسي زيمنس برمتر رقم MTS با ميانگين 13/6 ميلي گرم بر گرم وزن خشک برگ، کمترين ميزان پتاسيم و رقم Sor808 با ميانگين02/32 ميلي گرم بر گرم وزن خشک برگ، بيشترين ميزان پتاسيم برگ را به خود اختصاص دادند. در سطح تنش 10 دسي زيمنس بر متر رقم LTS با ميانگين 77/4 ميلي گرم بر گرم وزن خشک برگ و رقم Sor834 با ميانگين (42/16 ميلي گرم بر گرم وزن خشک برگ) به ترتيب کمترين و بيشترين ميزان پتاسيم را داشتند. در بالاترين سطح شوري رقم LTS با ميانگين 24/4 ميلي گرم بر گم وزن خشک برگ، کمترين ميزان پتاسيم و رقم SOR808 با ميانگين 25/17 ميلي گرم بر گرم وزن خشک برگ، بيشترين ميزان پتاسيم را به خود اختصاص دادند.
با توجه به اينکه پتاسيم در تنظيم فشار اسمزي سلول گياهي، افزايش مقاومت گياه به خشکي، بهبود وضعيت نفوذپذيري غشاء سلول و بهبود روابط آب سلولي ريشه نقش دارد و يکي از عناصر مهم تغذيه‌اي و پرمصرف مورد نياز گياه مي‌باشد، با افزايش جذب پتاسيم اثرهاي زيان‌آور سديم کاهش و تحمل گياه به شوري افزايش مي‌يابد (بلاک107، 1992). يکي از راهكارهاي افزايش تحمل به شوري، پايين نگه داشتن غلظت يون سديم و افزايش غلظت يون پتاسيم در گياه است (وان هورن108، 1999). مقدار پتاسيم گياه در غلظتهاي بالاي نمک يک مزيت است و مي‌تواند به عنوان معياري براي انتخاب گياهان از نظر تحمل به شوري به کار رود (فلور و همکاران، 1997).
تنش شوري از طريق اختلال در سازوکار جذب پتاسيم توسط ريشه، باعث کاهش غلظت پتاسيم اندامهاي گياه ميشود (اشرف و اليري109، 1996). محققين دريافتند که با افزايش شوري ميزان سديم و کلر در برگ‌ها و ساقه‌ي گياهان افزايش و ميزان کلسيم ، منيزيم و پتاسيم به طور معني‌داري کاهش مي‌يابد (دلگادو و سانچورايا110، 1999). کاهش مقدار پتاسيم چه در اثر کاهش جذب و چه در اثر کاهش نسبت پتاسيم به سديم، تأثير زيادي روي کاهش فتوسنتز دارد (ديويت111 و همکاران، 1981). خوش گفتارمنش و سيادت (1380) گزارش کردند که ميزان استفاده و نياز گياه به پتاسيم در شرايط شوري بيشتر از شرايط غير شور مي‌باشد. به طور كلي، استفاده از كلسيم و پتاسيم موجب بهبود قابل توجه صفات رشدي سورگوم نسبت به عدم مصرف آن ها در شرايط شوري مي شود. بنابراين با توجه به مسائل اقتصادي و هزينه كمتر مصرف خاكي پتاسيم، استفاده از آن در شرايط شوري در اين گياه توصيه مي‌شود (لطف آبادي و همکاران، 1389). به طور کلي با افزايش شوري، ميزان پتاسيم برگ به طور معني‌داري کاهش يافت. نتايج اين آزمايش با نتايج شيدائي (1386) در گلرنگ، ديويت (1981) در گندم و سورگوم، تايوار112 و همکاران (1997) در نيشکر، صبوري و همکاران (1386) در برنج و حسيبي و همکاران (1389) در گندم همخواني دارد.

4-1-4-2 ميزان کلسيم
مقايسه ميانگين برهمکنشها (جدول 4-10) نشان داد که در تيمار شاهد (محلول هوگلند)، کمترين ميزان کلسيم به رقم HTSبا ميانگين 33/1 ميلي‌گرم بر گرم وزن خشک برگ و بيشترين ميزان کلسيم به رقم Sor808 با ميانگين 04/11 ميلي‌گرم بر گرم وزن خشک برگ تعلق داشت. در سطح شوري 10 دسي زيمنس بر متر رقم Sor808 با ميانگين 65/18 ميلي‌گرم بر گرم وزن خشک برگ بيشترين ميزان کلسيم و رقم Sor1009 با ميانگين 44/4 ميلي‌گرم بر گرم وزن خشک برگ کمترين ميزان کلسيم را داشتند. در بالاترين سطح شوري رقم MTS با ميانگين (55/61 ميلي‌گرم بر گرم وزن خشک برگ) بالاترين ميزان کلسيم را داشت. به طور کلي در اين آزمايش با افزايش شوري ميزان کلسيم برگ نيز افزايش پيدا کرد. که با نتايج نتونداو همکاران (2004) در گندم و سورگوم و هوشمند و همکاران (2005) در گندم دوروم همخواني دارد و با نتايج دلگادو و سانچزرايا (1999) مطابقت ندارد.

4-1-4-3 ميزان منيزيم
مقايسه ميانگين برهمکنشها (جدول 4-10) نشان داد که در تيمار شاهد رقم LTS با ميانگين 45/1 ميلي‌گرم بر گرم وزن خشک برگ رقم بيشترين ميزان منيزيم و ارقام Sor834 و Sor1011 با ميانگين (15/ و 17/ ميلي‌گرم برگرم وزن خشک برگ ) کمترين ميزان منيزيم برگ را به خود اختصاص دادند. در بالاترين سطح شوري بيشترين ميزان منيزيم ( 92/8 ميلي‌گرم برگرم وزن خشک برگ) براي رقم MTS و کمترين آن (74/0 ميلي‌گرم برگرم وزن خشک برگ) مربوط به رقم Sor834 بود. به طور کلي با افزايش شوري ميزان منيزيم برگ افزايش پيدا کرد که نتايج اين آزمايش با يافته‌هاي خوش‌گفتارمنش و سيادت (1381) در ذرت و آفتابگردان و فرانکويس113 (1994) در سير مطابقت ندارد.

4-1-4-4- تأثير شوري بر ميزان سديم برگ
نتايج مقايسه ميانگين بر همکنش رقم و شوري جدول (4-10) نشان داد که در سطح شوري 5 دسي زيمنس بر متر رقم HTS با ميانگين 43/125 ميلي‌گرم بر گرم وزن خشک برگ بيشترين و رقم Sor1003 با ميانگين 31/22 ميلي‌گرم بر گرم وزن خشک برگ کمترين ميزان سديم برگ را به خود اختصاص دادند. در اين سطح ارقام Sor834، Sor1011 و Sor1006 در يک گروه قرار گرفتند و تفاوت معني‌داري با هم نداشتند. رقم MTS با ميانگين 59/235ميلي‌گرم برگرم وزن خشک برگ بالاترين و رقم Sor808 با ميانگين 08/50 ميلي‌گرم برگرم وزن خشک برگ کمترين ميزان سديم برگ را در سطح تنش 10 دسي زيمنس بر متر به خود اختصاص دادند. در اين سطح تنش، ارقام SOR1003 و Sor1011 در يک گروه، ارقام Sor1009و Sor857 در يک گروه و همچنين ارقام MTS و LTS در يک گروه قرار گرفتند. در آخرين و بالاترين سطح شوري، کمترين ميزان سديم برگ به رقم Sor834 با ميانگين 40/77 ميلي‌گرم بر گرم وزن خشک برگ و بيشترين ميزان سديم برگ به رقم MTS با ميانگين 21/312 ميلي‌گرم بر گرم وزن خشک برگ تعلق داشت. همچنين در اين سطح رقم Sor1009 و Sor857در يک گروه و فاقد تفاوت معني‌دار با هم بودند. افزايش غلظت

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید